Rozmowa z Tomem Lawry (Microsoft), autorem nowej książki „Hakowanie opieki zdrowotnej: Jak AI i rewolucja technologiczna zrestartują schorowany system”. Ponadto sprawdzamy, w jaki sposób PZU Zdrowie z sukcesem wdraża innowacje technologiczne.

---

Kliknij tutaj, aby pobrać bezpłatnie nowy numer czasopisma (wersja PDF, 9,61 MB)

---

W najnowszym wydaniu OSOZ Polska (8/2022) polecamy:

• Co nowego w e-zdrowiu? Zaproszenie na konferencję Nawigator e-Zdrowia
• Relacja z debaty o cyfryzacji podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu
• UX/UI. Jak poprawić doświadczenia z pracy z system IT?
• Infografika: poziom cyfryzacji systemów zdrowia w Europie
• Wywiad z Tomem Lawry (Microsoft) o AI i chmurze danych dla ochrony zdrowia
• Andrzej Ryś (Komisja Europejska): Co UE robi dla poprawy zdrowia?
• Jak PZU Zdrowie wdraża ainnowacje medyczne?
• Jak zweryfikować zgodność podmiotu przetwarzające dane z RODO?
• 5 technologii, które pomogą poprawić jakość usług medycznych
• Raport: szpitale przyszłości to szpitale bez ścian
• Cyberataki zwiększają śmiertelność pacjentów w szpitalach

Wszystkie wydania archiwalne dostępne są na zakładce POBIERZ.

Warsaw Health Innovation Hub, Roche Polska i Janssen Polska we współpracy z Federacją Przedsiębiorców Polskich zapraszają na e-Health Hackathon. Celem jest szukanie rozwiązań poprawiających opiekę nad pacjentami kardiologicznymi, a pula nagród to 45 000 zł. Rejestracja trwa do 1 października.

Hackaton jest skierowany przede wszystkim do studentów informatyki, bioinformatyki, biotechnologii oraz start-up’ów. Celem Hackathonu jest opracowanie prototypów rozwiązań e-zdrowia, które w praktyczny sposób wpłyną na poprawę opieki nad pacjentami z chorobami serca i układu krążenia.

E-Health Hackathon odbędzie się 8–9 października. Udział w wydarzeniu wymaga wcześniejszej rejestracji poprzez formularz zgłoszeniowy. 

Na czym polega hackathon?

E-Health Hackathon to maraton programistyczny i platforma wymiany pomysłów między interesariuszami z obszaru zdrowia i szeroko pojętego IT. Jego celem jest wypracowanie innowacyjnego rozwiązania informatycznego dla obszaru pilnie wymagającego zmian – kardiologii. Niedostateczna diagnostyka, utrudniony dostęp do terapii, nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich i brak systemów do monitorowania stanu zdrowia pacjenta sprawiają, że dług kardiologiczny rośnie, a z powodu niewydolności serca każdego roku umiera ok. 140 tys. Polaków.

Kto może się zgłosić?

Do udziału w e-Health Hackathonie mogą zgłaszać się 3-5 osobowe zespoły składające się ze studentów lub przedstawicieli start up’ów. Dwudniowy e-Health Hackathon rozpocznie się od giełdy pomysłów, a następnie zespoły przy wsparciu eksperta z obszarów zdrowia i IT przystąpią do pracy nad rozwiązaniem informatycznym. Wyzwanie, nad którym będą pracować, zostanie dla nich przygotowane przez członka konsorcjum we współpracy z klinicystami. Finalnie rozwiązanie w postaci działającego, interaktywnego prototypu będzie oceniane przez Jury.

Rozwiązania opracowywane podczas wydarzenia będą mogły dotyczyć m.in. poprawy świadomości pacjentów, wsparcia profilaktyki, diagnostyki czy relacji pacjent–lekarz, pacjent–system lub lekarz–lekarz, lekarz–system. Docelowo wypracowane pomysły mogą wpłynąć na poprawę przepływu informacji, a więc i poprawę efektów klinicznych procesu terapeutycznego, jak również pomogą rozwiązać konkretny problem oraz zaspokoić konkretną potrzebę.

Projekt edukacyjny e-Health Hackathon powstał pod auspicjami Warsaw Health Innovation Hub, firmy Roche Polska oraz Janssen Polska we współpracy z Federacją Przedsiębiorców Polskich. Partnerami i patronami wydarzenia są: Agencja Badań Medycznych, Centrum e-Zdrowia, Klub 30 Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, Public Policy. Patron medialny: Spider’s Web. Patronat honorowy nad wydarzeniem objęło Ministerstwo Zdrowia.

Naukowcy zapowiadają przełom w leczeniu dwóch nieuleczalnych chorób genetycznych.

CRISPR to technologia edycji genów, za którą naukowcy Jennifer Doudna i Emmanuelle Charpentier otrzymali w 2020 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii. Stworzone w laboratorium „nożyczki” molekularne służą do wycinania wadliwych odcinków DNA w komórkach pacjenta, w celu leczenia chorób o podłożu genetycznym.

Po dwóch latach wynalazek wchodzi do praktyki medycyny. Vertex i CRISPR Therapeutics – firmy specjalizujące się w leczeniu rzadkich chorób – opracowały terapię o nazwie exa-cel (skrót od exagamglogene autotemcel) dla pacjentów z dziedzicznym zaburzeniem przepływu krwi polegającym na obniżonej produkcji hemoglobiny przez organizm (talasemia beta) i zagrażającą życiu chorobą sierpowatą (SCD) charakteryzującą się nieprawidłową budową hemoglobiny.

Talasemia beta może prowadzić do powiększenia wątroby, śledziony lub serca oraz zniekształcenia lub łamliwości kości. Szacuje się, że choroba dotyka 1 na 100 000 osób na świecie. Aby zapobiec jej niszczącym skutkom, pacjenci muszą być poddawani regularnym transfuzjom krwi. Także choroba sierpowata, choć zaliczana do rzadkich, dotyka miliony osób na całym świecie. Przypisuje się ją wadliwemu genowi powodującemu zniekształcenie hemoglobiny, która jest sztywna, lepka i ma kształt sierpa (stąd nazwa), przez co może blokować zdrowe komórki krwi przed transportem tlenu w organizmie.

Terapie CRISPR to bezprecedensowy postęp w medycynie

Zaprezentowane w 2022 wyniki badań klinicznych exa-cel dowodzą, że u wszystkich 75 pacjentów z talasemią beta lub SCD, którym podano terapię edytującą geny, ustąpiło lub znacznie zmniejszyło się zapotrzebowanie na transfuzje krwi (w przypadku talasemii beta) lub występowanie zagrażających życiu zatorów (w przypadku SCD).

42 z 44 pacjentów z talasemią nie potrzebowało ani jednej transfuzji krwi w okresie od 1 do 37 miesięcy obserwacji po podaniu leku, a u pozostałych ilość przetaczanej krwi zmniejszyła się o 75% i 89%. U wszystkich 31 pacjentów z ciężką i zagrażającą życiu postacią SCD nie wystąpiły w okresie od 2 do 32 miesięcy obserwacji po zakończeniu leczenia tzw. kryzy naczyniowo-zatorowe – zagrażające życiu incydenty, w których zdrowa krew zostaje zablokowana i nie może swobodnie przepływać.

Terapia wykorzystuje tak zwane podejście „ex-vivo” CRISPR do edycji genów. Najpierw pobierane są komórki macierzyste pacjenta, ich DNA jest modyfikowane przez exa-cel w celu pobudzenia produkcji określonego rodzaju hemoglobiny, którą organizm zwykle wytwarza tylko w okresie niemowlęcym, a następnie zmodyfikowane komórki są wprowadzane z powrotem do organizmu pacjenta w celu zwiększenia produkcji zdrowej hemoglobiny i czerwonych krwinek.

Terapie genowe i komórkowe mogą być potencjalnie stosowane w leczeniu różnych chorób, od wirusowych (HIV) po choroby serca.

Czytaj także: 5 nowych wynalazków naukowych dla medycyny

O tym jak systemy zdrowia mogą poradzić sobie z obecnymi zawirowaniami społeczno-gospodarcznymi, także sięgając do digitalizacji, dyskutowano podczas 25. Europejskiego Forum Zdrowia (26-29 września, Bad Gastein, Austria).

3 priorytety zdrowotne dla Europy

Można odnieść wrażenie, że Europa wpada z jednego kryzysu w drugi: pandemia COVID-19, rosyjska inwazja na Ukrainę, kryzys humanitarny i uchodźczy, wstrząs gospodarczy i rosnąca inflacja spowodowane gwałtownie rosnącymi cenami energii, żywności i paliw; zmiany klimatyczne, które już teraz odbijają się na zdrowiu, oraz rosnący niedobór kadr medycznych. Z tak napiętą sytuacją nie mieliśmy do czynienia od dawna.

Hans Kluge, Dyrektor Generalny Światowej Organizacji Zdrowia na Europę, zwrócił uwagę na potrzebę wzmocnienia mandatu WHO i skuteczności działania organizacji. W tym celu stworzona zostanie – we współpracy z Europejskim Centrum Prewencji i Kontroli Chorób (European Centre for Disease Prevention and Control) – Europejska sieć kontroli chorób. Ma ona m.in. lepiej wykorzystać zbierane dane do szybkiego reagowania na zagrożenia zdrowotne.

Dyrektor WHO na Europę wymienił trzy priorytety dla systemów ochrony zdrowia.

Na pierwszym miejscu wskazał wzmocnienie podstawowej ochrony zdrowia również poprzez digitalizację. Hans Kluge wskazał, że najbardziej optymalnym modelem jest podejście hybrydowe, w ramach którego cześć usług realizowanych jest cyfrowo (zdalnie), a część albo w placówkach ochrony zdrowia, albo przez mobilne zespoły opieki.

Drugim priorytetem jest inwestowanie w zasoby kadrowe ochrony zdrowia, bo już w całej Europie brakuje lekarzy i pielęgniarek, a sytuacja ta będzie się tylko zaostrzać. Po trzecie, trzeba wzmocnić mandat nauki i badań w ochronie zdrowia. Podczas pandemii doświadczyliśmy fali fake newsów i podważania faktów naukowych, a nawet agresji w kierunku naukowców. Fake newsy to ogromne zagrożenia dla pacjentów, bo mogą prowadzić do błędnych indywidualnych decyzji w zakresie zdrowia, także takich mających skutki społeczne (unikanie szczepień).

Dane zrewolucjonizują systemy zdrowia

Stella Kyriakides, Europejska Komisarz UE ds. Zdrowia podkreśliła, że dziś już chyba nikt nie ma wątpliwości, że zdrowie powinno być priorytetem w Europie. Mówiła także o stworzeniu nowego europejskiego organu odpowiedzialnego na koordynację działań pomiędzy krajami członkowskimi UE w sytuacjach kryzysowych w ochronie zdrowia (HERA – Health Emergency Preparedness and Response Authority). Jego powołanie ma na celu uniknięcie błędów popełnionych podczas pandemii COVID-19.

W swoim wystąpieniu inaurugującym Forum, Stella Kyriakides podkreślała znaczenie budowania odpornych na kryzysy systemów zdrowia, a także wzmocnienia tzw. Europejskiej Unii Zdrowia. Wśród najważniejszych inicjatyw wspomniała Europejską Przestrzeń Danych Zdrowotnych (European Health Data Space), która zrewolucjonizuje sposób podejścia do ochrony zdrowia. Przypomnijmy, że w maju br. Komisja Europejska przedstawiła założenia nowego projektu, którego celem jest wprowadzenie ułatwień w zakresie wymiany i przestwarzania danych zdrowotnych. W efekcie dane mają być łatwiej dostępne do np. celów naukowych.

Elastyczne struktury dzięki cyfryzacji

Viktor Liashko, Minister Zdrowia Ukrainy, wspomniał o ogromnym wyzwaniu, z jakimi mierzy się ukraińska ochrona zdrowia. To z jednej strony zniszczenia krytycznej infrastruktyry szpitalnej i priorytet ratowania życia ofiar wojny, z drugiej – konieczność kontrynuacji bieżącej opieki dla pacjentów.

Liashko zwrócił uwagę na solidarny aspekt zdrowia: żadnej kraj nie jest bezpieczny dopóki wszystkie kraje nie są bezpieczne. Wspomniał także o dużej roli telemedycyny, która pomaga w zachowaniu ciągłości opieki, gdy lokalna infrastruktura jest niedostępna lub gdy pacjenci z dnia na dzień muszą zmienić miejsce zamieszkania.

W takich krycznych sytuacjach okazuje się, jak ważne jest posiadanie elastycznej opieki, w której dane, a nie dokumenty papierowe, podążają za pacjentem i są dostępne w każdym miejscu. Zbyt rzadko myśli się o tak skrajnych wyzwaniach podczas dyskusji na temat cyfryzacji oraz dostępu do danych.

Czytaj także: 76 mln euro na wsparcie innowacji dla 150 polskich firm

Podczas jesiennej edycji konferencji Nawigator e-Zdrowia (19-21 października, online) pokażemy, jak wzmocnić dojrzałość cyfrową i uwolnić najważniejsze korzyści e-zdrowia. Zaprezentujemy nowe rozwiązania i wytłumaczymy, jak z ich pomocą poprawić jakość usług medycznych i farmaceutycznych oraz ułatwić pracę personelowi.

Klinkij tutaj i ZAREJESTRUJ SIĘ BEZPŁATNIE na konferencję on-line Nawigator e-Zdrowia

Grzegorz Mródź, Prezes Zarządu KAMSOFT S.A.

Jakość w centrum dyskusji

Po etapie pośpiesznego wdrażania rozwiązań cyfrowych podczas pandemii COVID-19 i implementacji systemów IT z myślą o spełnieniu wymagań prawnych, przyszedł czas na aktywne podejście do e-zdrowia. A to oznacza przemyślane inwestycje w IT, tak aby przygotować się na kolejne wyzwania w systemie zdrowia i krok po kroku budować sprawnie działający cyfrowy ekosystem opieki nad pacjentem.

Przesuwamy się od modelu wprowadzania rozwiązań z potrzeby chwili w kierunku strategicznego podejścia stawiającego integrację odseparowanych dotąd procesów i danych. Po to, aby ułatwić procesy organizacyjne, wspomóc personel medyczny w wykonywaniu obowiązków, podnieść jakość opieki nad pacjentami.

Tego wymaga z jednej strony szybko zmieniające się otoczenie regulacyjne, w tym pilotaż e-rejestracji, zaprezentowany niedawno program rozwoju e-zdrowia na lata 2022–2027, rewolucyjna Europejska Przestrzeń Danych Zdrowotnych, reforma POZ czy świeża ustawa o jakości w ochronie zdrowia. A z drugiej strony – transformacja potrzeb obywateli w stosunku do tego, jak świadczona jest opieka zdrowotna i profilaktyka.

Podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu dowiedzieliśmy się, że bez e-zdrowia nie zepniemy potrzeb pacjentów z możliwościami systemu zdrowia. I o tym też – ale z punktu widzenia nie problemu, ale rozwiązań – będzie mowa podczas Konferencji Nawigator e-Zdrowia.

Nie zostawiaj przypadkowi bezpieczeństwa danych

Ci, którzy spróbowali naszych rozwiązań działających w chmurze, jak KS-EDM Suite czy SERUM, przekonali się do wygodnego dostępu do danych z każdej lokalizacji. Cenią sobie także jeszcze jeden element chmury: nie muszą się martwić o serwisowanie i rozwój infrastruktury technicznej.

Chmura to też lepsza ochrona danych. Atak hackerów – a taki może przydarzyć się każdej placówce medycznej – prowadzi do ogromnego kryzysu. Oprócz bezpowrotnej utraty danych, stresu dla personelu, potencjalnych kar finansowych, na szali jest bezpieczeństwo pacjentów. Dlatego ponad rok temu wprowadziliśmy do oferty nowe rozwiązania takie jak RepoCloud czy CopyCloud. Oferują one podwyższone bezpieczeństwo gromadzenia danych na bazie centrów danych zlokalizowanych w Unii Europejskiej, w pełnej zgodzie z RODO.

Apteki zyskują kolejne kompetencje i potrzebują nowych narzędzi

Duże zmiany zachodzą na rynku farmaceutycznym. Hasłem przewodnim jest opieka farmaceutyczna. Pierwsze wnioski z pilotażu przeglądów lekowych są bardzo pozytywne i można spodziewać się, że stanie się wkrótce standardem pracy apteki.

Wiemy, że EDM trafi do aptek; wiemy, że farmaceuci nie mają czasu ani możliwości nadążania za wszystkimi informacjami, które dotyczą leków. Nie mamy wątpliwości, że tylko digitalizacja powtarzalnych czynności i efektywne wsparcie profesjonalistów poprzez automatyzację zastosowania wiedzy ze szczyptą sztucznej inteligencji mogą pomóc sprostać wymaganiom przyszłości.

W ten obszar inwestujemy szczególnie intensywnie. Przykładem jest nowe podejście do korzystania z bazy leków BLOZ – to już nie tylko lista leków posortowana w ten czy inny sposób, ale cyfrowy doradca „domyślający się”, czego szuka farmaceuta, poprawiający literówki czy pokazujący leki, które mają określone zastosowania.

Nasza nowa baza leków sama analizuje kontekst pacjenta, sięga do e-Recepty, informuje farmaceutę, gdy pacjenta należy poinformować o dodatkowych ryzykach. Dodatkowo pomoże wydrukować zgrabną etykietkę do przyklejenia na opakowanie zamiast pisania po nim odręcznie, jak przez ostatnie 20 lat.

I w końcu Pharmindex Complete – nowoczesne narzędzie wspomagające doradztwo lekowe. W jaki sposób? O tym też opowiemy podczas konferencji Nawigator e-Zdrowia.

Na e-zdrowiu można wiele zyskać. Pokażemy co i w jaki sposób

Podczas konferencji Nawigator e-Zdrowia prezentujemy rozwiązania, które pozwalają przygotować się do wyzwań w systemie zdrowia, ale przede wszystkim – wprowadzają nowy standard opieki. Mówimy nie tylko o innowacjach IT, ale przede wszystkim o tym, jak je stosować, aby osiągnąć zauważalne zmiany na lepsze. Niektóre korzyści są w zasięgu ręki, ale nie wszyscy wiedzą, jak po nie sięgnąć.

W programie znajdą się porady dla tych, którzy są ciekawi najnowszych rozwiązań, ale i tych, którzy mają jeszcze przed sobą wdrożenie EDM. Opowiemy o tym, co będzie wymagane przepisami, ale i o tym, co warto wdrażać (i jak) już dziś, aby lepiej nawigować w zmieniającym się otoczeniu ochrony zdrowia.

Nie zabraknie warsztatów i porad ekspertów KAMSOFT S.A. Odpowiemy na Państwa pytania i pomożemy uczynić cyfryzację największym atutem w Państwa placówce medycznej lub aptece.

Podczas konferencji szeroko odniesiemy się do niedawno zaprezentowanego Programu rozwoju e-zdrowia w Polsce na lata 2022–2027 oraz zmieniającej się roli komercyjnych dostawców rozwiązań IT w kontekście wchodzenia państwa w rolę twórcy oprogramowania, którego używanie może stać się obowiązkiem podmiotów i które będzie (na to wygląda, choć nikt pewności nie ma) uzależniać podmioty od tego, co i jak będzie w nim realizowane.

Drugim, szeroko analizowanym tematem będzie omówienie konsekwencji wejścia w życie projektowanej nowej ustawy refundacyjnej, której projekt dość niespodziewanie pojawił się w obiegu. Ustawa ta wprowadza niezwykle skomplikowane zmiany, a ich skutki na pewno będą bardzo mocno wpływać na działalność aptek, hurtowni oraz firm farmaceutycznych. Przedstawimy obiektywne analizy oparte o Apteczny Bank Danych i wieloletnie doświadczenie naszych ekspertów.

Zapraszam na jesienną edycję konferencji Nawigator e-Zdrowia 19–21 października.

Bezpłatna rejestracja: www.osoz.pl/nawigator

Systemy opieki zdrowotnej są obecnie zorientowane na opiekę szpitalną, z kolei środki finansowe na działania zapobiegawcze stanowią znikomą część budżetów zdrowia. Nordic Health 2030 Movement chce zreformować dotychczasowe podejście. W jaki sposób? Tworząc innowacyjne modele biznesowe i angażując dane. Wywiad z Bogim Eliasenem, dyrektorem ds. zdrowia w Kopenhaskim Instytucie Badań Przyszłości (Copenhagen Institute For Futures Studies).

Czym jest Nordic Health 2030?

Nordic Health 2030 został zainicjowany w 2019 r. poprzez stworzenie scenariuszy zmian w systemie ochrony zdrowia z udziałem ponad trzydziestu wiodących ekspertów z sektora publicznego i prywatnego.

Zaczęliśmy od serii warsztatów, aby zastanowić się, jak najlepiej kształtować przyszłość zdrowia w krajach nordyckich w perspektywie roku 2030. W efekcie powstał ruch Nordic Health 2030, którego celem jest stworzenie spójnego programu i zainicjowanie zmian na rzecz zrównoważonej ochrony zdrowia.

Ruch opiera się na trzech zasadach: nowa umowa społeczna, modele danych i modele biznesowe. Co one oznaczają?

Nowa umowa społeczna zasadniczo zakłada, że w przyszłości każdy z nas będzie musiał być bardziej odpowiedzialny za własne zdrowie. Zawiera ona sześć koncepcji związanych z tym, w jaki sposób ludzie mogą przejąć większą kontrolę nad własnym zdrowiem.

W nowym modelu biznesowym stwierdza się, że systemy muszą przestawić się na świadczenie usług profilaktycznych przy jednoczesnym zapewnieniu pacjentom leczenia i wyposażeniu ich w narzędzia, które umożliwią im wzięcie odpowiedzialności za własne zdrowie.

Należy również przeprojektować strukturę systemu, aby wspierać organizacje świadczące usługi profilaktyczne. Z kolei dane łączą jednostkę i system, ponieważ bez danych nie ma czegoś takiego jak spersonalizowane zdrowie.

Nowe modele danych mogą ułatwić jednostkom lepszy przegląd własnych danych na temat zdrowia, motywując do wzięcia odpowiedzialności za zdrowie. W zamian za to system musi zapewnić każdemu środki umożliwiające gromadzenie i zrozumienie danych dotyczących zdrowia i samopoczucia.

Konieczność odejścia od reaktywnej opieki zdrowotnej na rzecz profilaktyki zdrowotnej została dostrzeżona wiele lat temu. Transformacja w tym obszarze napotyka jednak na wiele przeszkód, w tym m.in. istniejącą infrastrukturę szpitalną, politykę refundacji. COVID-19 uświadomił nam, że potrzebujemy szpitali do reagowania na takie zagrożenia dla zdrowia jak wielkie pandemie. Jak w świetle tego powinny wyglądać zrównoważone zmiany?

Po pierwsze, filozofia Nordic Health 2030 nie zakłada, że szpitale nie są potrzebne – w przyszłości nadal ludzie będą chorować. Musimy zaspokoić zarówno potrzeby chorych, jak i jednocześnie dążyć do tego, by ludzie zdrowi nie chorowali.

Dlatego mówimy, że jeśli możemy doprowadzić do tego, by ludzie w ogóle nie musieli przebywać w szpitalu, to dlaczego mielibyśmy tego nie robić?

Jeśli chodzi o przeszkody, zgadzam się, że koncepcja nastawiona na zapobieganie jest znana od dawna. W starożytnych Chinach lekarze otrzymywali wynagrodzenie jedynie za dni, w których na przykład ich pacjenci byli zdrowi.

Kluczową różnicą w stosunku do przeszłości jest dostęp zarówno do lepszych technologii medycznych, jak i – co ważniejsze – do danych. Ogromna ilość danych daje o wiele lepszy obraz zdrowia jednostki i populacji. Dane umożliwiają przejście od tradycyjnie pojmowanego leczenia do opieki opartej na dowodach naukowych.

Nordic Health 2030 zwraca uwagę na potencjał wtórnego wykorzystania danych – na przykład do celów naukowych lub zarządzania zdrowiem populacyjnym. Jak znaleźć równowagę pomiędzy prywatnością i bezpieczeństwem danych, zaufaniem obywateli i etycznym wykorzystaniem danych przez podmioty prywatne i publiczne?

Szczerze wierzę, że dyskusje na tematy etyki zakotwiczone są mocno w czasie i zmieniają się w miarę postępu społecznego. Dzisiejsze dyskusje etyczne bardzo różnią się od tych, które miały miejsce w przeszłości. Przykładem jest in-vitro, które do niedawna było całkowicie nieakceptowane, przynajmniej w Danii. Dziś jednak ludzie z całego świata podróżują do Danii, aby poddać się leczeniu.

Jeśli chodzi o wtórne wykorzystanie danych, to moim zdaniem najbardziej prawdopodobną równowagę stanowi dynamiczne podejście oparte na zgodzie jednostki. Wprowadzając tzw. dynamiczną zgodę, ludzie mogą w każdej chwili zdecydować się na wycofanie zezwolenia na zbieranie oraz przetwarzanie danych, które ich dotyczą. W ten sposób zgody na wykorzystanie danych byłyby wymagane za każdym razem, gdy naukowcy lub instytucje zdrowia, a nawet firmy prywatne, chciałby je wykorzystać do dalszych celów.

Zgodnie z koncepcją Nordic Health, do 2030 r. kraje nordyckie powinny przeznaczyć 5% PKB na leczenie i 5% PKB na profilaktykę. Czy to jest realne?

Tak, ponieważ nie planujemy zabierać pieniędzy szpitalom czy ograniczać poziomu refundacji leków. Chodzi o uwolnienie nowych środków budżetowych, aby mocniej skupić się na profilaktyce, która w efekcie doprowadzi do zmniejszenia kosztów w szpitalach. Ten priorytet, który nazwaliśmy „celem 5/5” ma na celu zainspirowanie do stopniowego wprowadzania zmian, a nie do zamykania szpitali i całkowitej reorganizacji budżetów służby zdrowia. Chodzi o zainicjowanie myślenia w kategoriach środków zapobiegawczych do wdrożenia.

Na przykład, patrząc na determinanty zdrowia, wiemy, że opieka medyczna jedynie w niewielkim procencie wpływa na zdrowie człowieka, podczas gdy styl życia aż w jednej trzeciej decyduje o naszej kondycji fizyczno-psychicznej. Kluczem jest zwiększenie inwestycji w tych obszarach, które gwarantują lepsze wyniki zdrowotne, przy jednoczesnym kontynuowaniu inwestycji w nowatorskie badania nad nowymi metodami leczenia. Oprócz tego, zapobieganie obejmuje promocję zdrowia i profilaktykę pierwotną, wtórną i trzeciorzędową, więc szpitale nadal pozostają bardzo ważną częścią całego systemu.

Jak wygląda strategia realizacji wizji Nordic Health 2030? Ruch Nordic Health 2030 zrzesza wokół siebie konsorcjum zainteresowanych stron i podejmuje inicjatywy. Składamy wnioski o dotacje, upowszechnianiamy wiedzę na temat naszej strategii, zwłaszcza na poziomie decydentów, a przede wszystkim edukujemy i przekonujemy ludzi, że zmiany są koniecznie, i to tak szybko, jak to możliwe.

Czytaj także: Obecy system jest w 97% nieefektywny – mówi Profesor Katarzyna Kolasa

Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT) przeznaczył do tej pory ponad 76 mln euro na rozwój innowacji w Polsce. O tym, jak wspierać rozwój projektów wysoko innowacyjnych i zaawansowanych technologicznie (deep-tech), rozmawiali uczestnicy konferencji INNOVEIT Warsaw (22 września 2022 r.)

Nowa Europejska Agenda Innowacji ( European Innovation Agenda ) ogłoszona na początku lipca 2022 roku, zakłada pięć priorytetów, a jednym z nich jest rozwinięcie i zatrzymanie talentów w UE.

Wsparcia udzieli tutaj m.in. Europejski Instytut Innowacji i Technologii (EIT), który do 2025 r. przeszkoli 1 mln osób w obszarze sztucznej inteligencji, cyberbepieczeństwa czy data science w Europie, w tym w Ukrainie. Dodatkowo EIT będzie skupiał się na systemowym wsparciu kobiet-innowatorek, rozwoju tzw. dolin innowacji, a także międzynarodowych projektów innowacyjnych.

Yegor Dubynskyi, Wiceminister Transformacji Cyfrowej Ukrainy, w swoim wystąpieniu podczas konferencji INNOVEIT Warsaw, poruszył kwestie budowania ekosystemu innowacji odpornego na konflikty zbrojne oraz znaczenia bezpieczeństwa cyfrowego w obecnych czasach. „Dziś jesteśmy pewni, że kolejne wojny będą wojnami technologii, a zrównoważona digitalizacja jest naszym wspólnym globalnym wyzwaniem. Udowodniliśmy to we współpracy Ukrainy z polskim rządem i cały czas podejmujemy działania nad kształtowaniem UE jako podstawy do budowy cyfrowych państw. Tylko działając wspólnie, możemy stworzyć odporne środowisko cyfrowe” – wyjaśniał wiceminister Yegor Dubynskyi.

Andrzej Ryś, Dyrektor ds. Systemów Opieki Zdrowotnej, Produktów Medycznych i Innowacji w Komisji Europejskiej podczas wydarzenia poprowadził panel dyskusyjny na temat współpracy stron publicznej i prywatnej w budowaniu innowacyjnych regionów.

Jednym z przykładów takiej działalności jest Warsaw Health Innovation Hub, wspólna inicjatywa państwowej Agencji Badań Medycznych oraz globalnych firm i EIT Health, pierwsza tego typu w Europie Centralnej. Łączy ona współpracę sektora publicznego z biznesem w celu tworzenia innowacyjnych rozwiązań medycznych, technologicznych i prawnych, na rzecz poprawy zdrowia pacjentów oraz zwiększenia wydajności polskiego systemu ochrony zdrowia. EIT Health jest partnerem wspierającym hubu.

Podczas konferencji swoje wystąpienie miała również Erika Piirmets, doradca ds. Transformacji Cyfrowej w E-Estonia Briefing Centre, która opowiedziała o cyfrowej transformacji państw i regionów na przykładzie sektora publicznego w Estonii.

Wydarzenie zgromadziło ponadto przedstawicieli kluczowych uczelni w Polsce, inwestujących w projekty innowacyjne, a także wspierane przez EIT start-upy. Tylko w samej Polsce łączna wartość dotacji EIT przeznaczonych w latach 2014-2020 na wsparcie innowacji wyniosła ok. 76 mln euro.

Finansowanie otrzymało blisko 150 przełomowych projektów z różnych branż, a także wielu utalentowanych naukowców, właścicieli start-upów i spin-offów rozwinęło swoje umiejętności, m.in. w obszarze budowania modeli biznesowych czy sztucznej inteligencji.

Finansowanie ze strony EIT otrzymał na przykład start-up BrainScan, który stworzył system wykorzystujący uczenie maszynowe do poprawy efektywności interpretacji tomografii komputerowej mózgu. Rozwiązanie oparte na sztucznej inteligencji stanowi istotne wsparcie w pracy radiologów i pomaga zmniejszyć liczbę błędnych diagnoz. Z kolei siedmioletnia współpraca EIT Health oraz Uniwersytetu Medycznego w Łodzi zaowocowała realizacją blisko 80 projektów naukowych w obszarze innowacji i edukacji, z których część zamieniła się w przedsięwzięcia komercyjne.

Europejski Instytut Innowacji i Technologii dotychczas wsparł już ponad 2500 przedsięwzięć w Europie Środkowej, Wschodniej i Południowej, gdzie tempo rozwoju innowacji jest mniejsze niż w krajach Europy Zachodniej. Co ciekawe liczba projektów wspartych przez EIT i pochodzących z tej części Europy rośnie o około 40 proc. rok do roku.

Czytaj także: Minister Zdrowia: bez e-zdrowia nie damy rady

Podczas zorganizowanej 12 września przez Centrum e-Zdrowia (CeZ) konferencji „360 stopni wokół Systemu e-zdrowia”, podsumowano realizację współfinansowanego przez UE projektu „Elektroniczna Platforma Gromadzenia, Analizy i Udostępniania zasobów cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych (P1)”.

P1. Co obejmował projekt?

Celem projektu była budowa i rozwój systemu e-zdrowie (P1), który umożliwia gromadzenie, przetwarzanie i udostępnianie zasobów cyfrowych o zdarzeniach medycznych pacjentów oraz indeksów elektronicznej dokumentacji medycznej (EDM). System on obejmuje zasięgiem wszystkie podmioty medyczne, niezależnie od źródła finansowania udzielanych w nich świadczeń.

System e-zdrowie (P1) ma na celu podniesienie jakości i efektywności usług w ochronie zdrowia oraz wspierać codzienną pracę podmiotów leczniczych, pracowników medycznych i administracji publicznej odpowiedzialnej za funkcjonowanie sektora ochrony zdrowia w Polsce. Pacjentom dostarcza cyfrowe narzędzia ułatwiające zarządzanie zdrowiem swoim oraz bliskich jak np.: e-recepta, e-skierowanie, ZM, EDM, IKP, mojeIKP, aplikacja usługodawców i aptek, platforma publikacyjna, hurtownia danych, e-rejestracja, teleporady, zamawianie recept online.

Co wdrożono?

Dotychczas CeZ udało się wprowadzić: e-recepty, e-skierowania, Internetowe Konto Pacjenta wraz z jego mobilnym odpowiednikiem – aplikacją mojeIKP, zdarzenia medyczne oraz uruchomiono wymianę elektroniczną dokumentacji medycznej (EDM).

Uruchomiono także portal ezdrowie.gov.pl, czyli centralną bazę wiedzy o systemie dla dostawców, farmaceutów i podmiotów leczniczych. Aktualnie Centrum jest gotowe do przeprowadzenia m.in. pilotażu medycyny szkolnej, co ma nastąpić na przełomie września i października oraz cyfryzacji leczenia uzdrowiskowego.

O czym mówiono podczas konferencji?

Podczas wydarzenia, które było organizowane przez Centrum e-Zdrowia wraz z Ministerstwem Zdrowia, zostały zaprezentowano najważniejsze zmiany, jakie zaszły w obszarze e-zdrowia w Polsce, jak również plany na kolejne lata. W dyskusji o rozwoju cyfrowych usług i digitalizacji sektora ochrony zdrowia wzięli ponadto udział przedstawiciele świata medycyny oraz sektora prywatnego.

Rafał Kozioł, Wiceprezes Zarządu KAMSOFT S.A. przedstawił proces wdrażania elementów Systemu e-Zdrowie z perspektywy wykonawcy, zwracając uwagę, że kalendarz wprowadzania kolejnych rozwiązań cyfrowych w aptekach i placówkach ochrony zdrowia był bardzo napięty, co wymagało od dostawców systemów IT szybkiego wprowadzania nowości do systemów, a przede wszystkim ich implementacji. A to oznacza szkolenia, informowanie o zmianach, płynne aktualizacje systemów. Podkreślił też, że sukces e-zdrowia to także zasługa farmaceutów i pracowników ochrony zdrowia.

Wśród chwalenia się sukcesami, nie zabrakło też słów krytyki. Tomasz Zieliński, lekarz i wiceprezes Porozumienia Zielonogórskiego zwrócił uwagę, że nadal digitalizujemy papier i nie korzystamy w pełni z możliwości, jakie stwarza digitalizacja. Z kolei Rafał Kozioł podzielił się opiniami użytkowników systemów IT, którzy zwracają uwagę na szybkie tempo zmian i duży nakład pracy wynikający z braku interfejsów integracyjnych lub ich opóźnionego udostępnienia. – Wiele jest do poprawy w zakresie zarządzania zmianą, szkoleń i promocji nowych rozwiązań e-zdrowia – podsumował.

„IKP staje się narzędziem i podstawą komunikacji pacjenta z system e-zdrowie (P1). Z poziomu IKP pacjent może zarządzać dostępem do swoich danych medycznych, mamy też możliwość np. wskazanie pełnomocnika, który w jego imieniu będzie mógł zarządzać jego danymi, a dzięki współpracy z ZUS jest możliwość podpięcia danych opiekunów dzieci” – mówił z kolei Andrzej Sarnowski, dyrektor Pionu Rozwoju SIM i Wdrożeń, odpowiedzialny za realizację projektu P1.

Z kolei Paweł Kikosicki, dyrektor Centrum e-Zdrowia, powiedział, że pandemia pokazała, że e-zdrowie jest nam niezbędne, a teleporady czy e-wizyty – początkowo dosyć nieufnie odbierane przez wielu – z dnia na dzień stały się skutecznym i powszechnie stosowanym narzędziem diagnostyki i leczenia.

Co dalej? Plany na 2022-2027 i projekt P2

12 września zakończyły się konsultacje społeczne programu rozwoju e-zdrowia w Polsce na lata 2022-2027 przygotowanego przez Ministerstwo Zdrowia. Zakłada on m.in. rozwój rozwiązań cyfrowych zwiększających zaangażowanie pacjenta we własne zdrowie, narzędzi predykcyjnych i wspomagania decyzji klinicznych a także deinstytucjonalizację opieki, wsparcie farmakoterapii. Budżet wszystkich planowanych projektów przekracza 7,3 mld zł i w znacznym stopniu opiera się na finansowaniu ze środków UE.

Zobacz pełną relację z konferencji

Aplikacja mobilna VisiMed opracowana przez KAMSOFT S.A. pomaga pacjentom m.in. wygodnie umówić wizytę i sprawdzić wyniki badań, a placówce medycznej – usprawnić organizację pracę, oferować w bezpieczny sposób telekonsultacje oraz zwiększać jakość obsługi pacjentów.

Wspomaga pozytywne doświadczenia

Placówki medyczne, tak jak i inne przedsiębiorstwa, konkurują między sobą w celu pozyskania pacjentów. Nie wystarczy już dobra lokalizacja, bo coraz częściej pacjenci oczekują szybkiej i sprawnej obsługi, jak np. zdalne umawianie lub odwołanie wizyty, dostępu do wyników badań on-line czy możliwości przeprowadzenia wideokonsultacji. Przychodnie, aby móc sprostać tym wymaganiom, muszą być otwarte na nowe technologie.

Buduje relacje i wspiera komunikację pomiędzy pacjentem a placówką medyczną

Dedykowana aplikacja mobilna dla przychodni to kluczowe narzędzie do komunikacji i budowania relacji z pacjentami. Według sondażu CBOS, aż 78% dorosłych Polaków posiadających telefon komórkowy korzysta ze smartfonów. Aplikacje na telefon są coraz powszechniej używane i odgrywają nierzadko ważną rolę w codziennym życiu, w tym w dbaniu o zdrowie.

Nie każdą przychodnię jednak stać na samodzielne stworzenie i utrzymanie takiej aplikacji. KAMSOFT S.A. oferuje gotową aplikację, z możliwością personalizacji pod konkretną placówkę medyczną.

Dostarcza placówkom medycznym wymierne korzyści

Szeroka funkcjonalność VisiMed przekłada się na wymierne korzyści i zyski dla placówek medycznych, takie jak np.:

• zmniejszenie kolejek i telefonów do rejestracji,
• zwiększona ochrona danych osobowych,
• redukcja niezrealizowanych wizyt,
• możliwość przeprowadzenia wideokonsultacji,
• pozyskanie nowych pacjentów.

Za pomocą VisiMed Pacjent może umawiać się do swojego lekarza, a także zamawiać recepty na kontynuację leczenia. Za każdym razem Pacjent jest informowany o statusie jego rezerwacji, a jeśli jest taka potrzeba może łatwo odwołać wizytę do lekarza. Z kolei przychodnia dzięki tej informacji jest w stanie zagospodarować odpowiednio wcześniej wolny termin.

Ponadto, VisiMed umożliwia przeprowadzenie wideokonsultacji wraz z jej opłaceniem on-line. Tutaj otwierają się możliwości pozyskania nowych pacjentów, ponieważ placówka nie zawęża się już do danej lokalizacji. Intuicyjna wyszukiwarka w VisiMed pozwala na wyszukanie lekarza po danej specjalizacji, rodzaju wizyty lub terminie.

Aplikacja VisiMed jest ciągle rozwijana i oferuje coraz to więcej możliwości i funkcjonalności dla pacjentów. Zacznij już dziś korzystać z VisiMed w swojej placówce medycznej, skontaktuj się z nami: pomoc@osoz.pl.

Więcej informacji na temat VisiMed znajdą Państwo na stronie https://visimed.osoz.pl/dla-placowki

Brytyjskie hospicjum St Giles wykorzystuje wirtualną rzeczywistość (VR), aby pomóc pacjentom zrelaksować się i oderwać od łóżka.

– Nigdy nie doświadczyłam czegoś podobnego w moim życiu – byłam całkowicie zagubiona w tej chwili. Mój ból był odległym wspomnieniem – to było tak kojące – mówi 71-letnia Janet, rezydentka hospicjum.

– To było wspaniałe widzieć mamę zanurzoną w tych wszystkich różnych doświadczeniach. Podczas gdy mama je oglądała, jej twarz była tak ożywiona – przyznaje córka Janet, Hazel. Również dla niej było to emocjonalne przeżycie widzieć swoją mamę tak uspokojoną.

Pacjenci odwiedzają nowe miejsca, zapominają o codzienności

Janet, u której zdiagnozowano raka, mogła ponownie doświadczyć widoków i dźwięków morza prosto ze swojego łóżka hospicyjnego dzięki technologii VR. Film odtwarzany przez gogle wirtualnej rzeczywistości zabrał ją na odległą plażę. Terapeuci hospicjum mogą zaordynować m.in. „podróż” do różnych miast świata, przestrzeni kosmicznej czy na łono dzikiej natury. Narratorem jednego z filmów jest słynny brytyjski biolog, popularyzator wiedzy przyrodniczej na świecie – Sir David Attenborough.

Dzięki VR, zespół terapeutów może teraz pomóc pacjentom uczestniczyć w przeżyciach, które lubią i które dodatkowo mogą odwrócić ich uwagę od choroby.

– Zastosowanie zestawów słuchawkowych VR pomaga naszym pacjentom zanurzyć się w uspokajającej przestrzeni, uciec od ich obecnej sytuacji, oferując coś innego niż codzienność. Pacjenci wydają się spokojni i zrelaksowani – mówi z kolei Beth Robinson, terapeuta zajęciowy w Hospicjum St Giles.

VR to nie tylko zabawa, ale i potwierdzona naukowo terapia

Terapie oparte na wirtualnej rzeczywistości wykorzystują efekt immersji. Wrażenia związane z zanurzeniem się w świecie wykreowanym cyfrowo, ale do złudzenia przypominającym ten realny, są tak duże, że są w stanie odwrócić uwagę nawet od bólu. Mogą być stosowane w leczeniu stanów lęków oraz fobii, w lekkich stanach depresyjnych i schizofrenii, a ich skuteczność została potwierdzona badaniami naukowymi.

Mówi się nawet o nowej dziedzinie medycyny – medycynie wirtualnej. Jej zaletą jest niski koszt oraz brak efektów ubocznych. Wystarczy zestaw gogli VR oraz personalizowany program terapeutyczny. Pionierem wykorzystania VR w leczeniu jest amerykański szpital Cedars-Sinai stosujący VR nie tylko w terapii pacjentów, ale także do szkolenia lekarzy, pomagając im lepiej zrozumieć pacjentów oraz radzić sobie w ekstremalnych sytuacjach.

Inne zastosowania obejmują m.in. programy profilaktyczne. Pacjenci oglądają wpływ nieprawidłowego odżywiania np. na stan serca czy wątroby, a także uszkodzenia organów wewnętrznych. Realne obrazy przemawiają do wyobraźni o wiele skuteczniej niż tylko słowa lekarza.

Czytaj także: Wirtualna rzeczywistość. Czy to przyszłość wizyt u lekarza?