Operacje robotyczne. Popyt rośnie, refundacja NFZ bez zmian

W 2025 roku wykonano w Polsce rekordowe 21 tys. zabiegów robotycznych. Już w co 50. operacji asystuje robot. Pacjenci chętnie z nich korzystają, ale NFZ refunduje tylko 3 rodzaje operacji.

• Popyt na operacje robotyczne szacuje się na 340 tys. zabiegów rocznie, ale wykonuje się ich tylko 21. tys.
• Na koniec 2025 r. w Polsce działały 83 systemy da Vinci.
• Liczba operacji robotycznych rośnie średnio o 53% rocznie.
• NFZ refunduje tylko trzy rodzaje operacji wykonywanych przy pomocy robota da Vinci.
• Do 2030 r. udział robotyki w operacjach wzrośnie 4-krotnie do 8–10%.

83 systemy da Vinci i co roku o 50% więcej zabiegów

Robotyka chirurgiczna rozwija się w Polsce bardzo szybko, ale nadal wykorzystywana jest tylko w niewielkiej części procedur, które mogłyby być wykonywane z jej użyciem – wynika z nowego raportu „Przyszłość automatyzacji ochrony zdrowia w Europie Środkowo-Wschodniej 2030” przygotowanego przez Synektik.

W 2025 r. w Polsce przeprowadzono około 21,3 tys. zabiegów robotycznych, podczas gdy potencjalnie można by ich wykonywać nawet 341,5 tys. Z pomocą robotów chirurgicznych wykonano 4,8 tys. operacji. Potencjalny popyt oceniany jest na blisko 262 tys. zabiegów. Roboty uczestniczą więc jedynie w około 2 proc. operacji chirurgii ogólnej. Dla porównania, w Stanach Zjednoczonych odsetek ten wynosi około 15 proc.

Na koniec 2025 r. w Polsce operowały 83 systemy chirurgiczne da Vinci. Ich liczba rosła w ostatnich 3 latach w tempie 44 proc. rocznie, a liczba wykonywanych zabiegów – średnio o 53 proc. rocznie.

Operacje robotyczne zyskują na popularności, coraz więcej lekarzy przechodzi szkolenie

Zabiegi robotyczne, przykładowo w operacji prostaty, cieszą się dobrą opinią wśród pacjentów. Ale robotów jest za mało, a operacje z ich pomocą wykonują tylko duże szpitale wojewódzkie. Tych mniejszych nie stać na ich zakup, bo NFZ refunduje obecnie tylko 3 zabiegi z ich pomocą: radykalną prostatektomię (operację usunięcia gruczołu krokowego u chorych na raka prostaty), resekcję raka jelita grubego oraz operację raka trzonu macicy (endometrium). Od 3 lat do tej listy nie dołączyła żadna nowa usługa robotyczna.

Operacje z pomocą robota nie są wcale droższe niż te klasyczne. Przykładowo, za operację raka prostaty, NFZ płaci placówce zdrowia 28,1 tys. zł. Wycena laparoskopowej radykalnej prostatektomii jest jedynie o 1-2 tys. zł mniejsza. Obydwa zabiegi są w 100% refundowane przez NFZ. Koszt zakupu robota da Vinci – wraz z osprzętem, szkoleniami i serwisem – waha się od 10 do 18 mln zł.

Według autorów raportu, do 2030 r. udział robotyki w operacjach wykonywanych w Polsce wzrośnie do 8–10 proc., co oznacza trzykrotny lub nawet czterokrotny wzrost liczby zabiegów względem obecnego poziomu.

Globalny rynek chirurgii robotycznej rozwija się w tempie około 14,8 proc. rocznie. Pod koniec 2025 r. na świecie działało już ponad 12 tys. systemów robotycznych Intuitive, z czego ponad jedna trzecia poza Stanami Zjednoczonymi. W samym 2025 r. wykonano ponad 3,2 mln operacji, a firma osiągnęła 10 mld dolarów przychodów.

Rośnie też precyzja robotów chirurgicznych. Przykładowo, dzięki najnowszej platformie da Vinci 5, chirurg czuje siłę nacisku narzędzi (force feedback) podobnie, jakby trzymał skalpel w ręku. Do tego roboty wyposażane są w rozwiązania AI analizujące ruchy medyka i ułatwiające poruszanie się w operowanym obszarze. W Polsce pracuje obecnie ponad 300 chirurgów przeszkolonych do wykonywania operacji z wykorzystaniem systemu da Vinci.

Badania obejmujące setki tysięcy pacjentów wskazują, że zabiegi wykonywane z pomocą robota wiążą się z mniejszą utratą krwi, rzadszą koniecznością przetoczenia krwi, krótszym pobytem w szpitalu oraz mniejszą liczbą powikłań pooperacyjnych. W przypadku wielu operacji onkologicznych odnotowano również mniej ponownych hospitalizacji i niższą śmiertelność okołooperacyjną. W porównaniu z klasyczną laparoskopią korzyści są mniejsze, ale roboty skracają okres hospitalizacji, szczególnie podczas skomplikowanych zabiegów wykonywanych w anatomicznie trudnodostępnych miejscach. Ceną za te korzyści jest zazwyczaj dłuższy czas trwania operacji oraz wyższy koszt procedury.

Jakie zabiegi z wykorzystaniem robota chirurgicznego finansuje NFZ?

• Radykalna prostatektomia – operacja usunięcia gruczołu krokowego u chorych na raka prostaty. Jest refundowana od kwietnia 2022 r. i pozostaje najczęściej wykonywaną procedurą robotyczną w Polsce.
• Resekcja raka jelita grubego – operacja wykonywana w przypadku nowotworów okrężnicy i odbytnicy. NFZ objął ją finansowaniem od 1 sierpnia 2023 r.
• Operacja raka trzonu macicy (endometrium) – robotyczne leczenie chirurgiczne raka endometrium również zostało objęte refundacją od 1 sierpnia 2023 r.

Roboty chirurgiczne są wykorzystywane także w:

• chirurgii nerek,
• torakochirurgii,
• chirurgii głowy i szyi (TORS),
• chirurgii ginekologicznej nieonkologicznej,
• chirurgii przepuklin,
• chirurgii bariatrycznej,
• chirurgii ogólnej.

Jednak dla tych procedur NFZ nie przewidział odrębnej, wyższej wyceny. Część z nich może być rozliczana według standardowych taryf dla operacji laparoskopowych lub otwartych, o ile szpital zdecyduje się wykonać zabieg z użyciem robota i pokryć dodatkowe koszty.

Skala refundacji

W 2024 r. NFZ rozliczył około 10 850 operacji według dedykowanych taryf dla chirurgii robotycznej. Dodatkowy koszt refundacji (w porównaniu z finansowaniem tych samych zabiegów jako laparoskopowych) wyniósł 82,1 mln zł. Zdecydowaną większość stanowiły operacje raka prostaty (około 73% wszystkich refundowanych zabiegów). Szybko rośnie liczba robotycznych operacji raka jelita grubego i raka trzonu macicy.

Czytaj także: Precyzja ruchów robota chirurgicznego jest imponująca