Dane, biotechnologie i AI tworzą „supercykl technologiczny”

– Nadchodząca fala innowacji jest tak intensywna, silna i wszechobecna, że przekształci wszystkie aspekty naszego życia – twierdzi Amy Webb, dyrektorka Future Today Institute. Podczas festiwalu SXSW 2024 (South by Southwest Conference and Festival) przedstawiła nowy raport „2024 Tech Trend Report”. To ochronę zdrowia czekają największe zmiany w porównaniu do innych sektorów.

Czy to początek końca klasycznych systemów opieki zdrowotnej?

Przez dziesięciolecia system zdrowia działał tak samo. Pacjenci korzystali z usług medycznych – w ramach ubezpieczenia albo płacąc z własnej kieszeni – świadczonych przez placówki medyczne zatrudniające personel medyczny o odpowiednich kwalifikacjach i uprawnieniach. Monopol podmiotów leczniczych wynikał z monopolu na wiedzę medyczną. Istniała wyraźna granica pomiędzy ochroną zdrowia a samoleczeniem.

Ale od czasu powszechnego dostępu do internetu i AI, pacjenci zyskali dostęp do tych samych informacji, które mają lekarze, a ChatGPT całkiem nieźle radzi sobie z diagnozą. I choć pracownicy ochrony zdrowia nie mają powodów, aby obawiać się o swoją przyszłość (popyt na usługi zdrowotne jest o wiele większy niż podaż kadr medycznych), zmieni się ich rola. Powodem są rosnące oczekiwania pacjentów i nowe potrzeby w zakresie profilaktyki i zdrowego starzenia się (longevity).

Według Amy Webb, największy wpływ na transformację cyfrową mają trzy elementy: połączone ekosystemy cyfrowe, biotechnologia i AI. Od momentu powstania generatywnej sztucznej inteligencji, rynek zalewają nowe rozwiązania.

W ochronie zdrowia są już m.in. systemy pomagające lekarzom analizować dokumentację medyczną, zestawiać dane z EDM z nowymi badaniami naukowymi, a nawet prognozować rozwój choroby. Im modele sztucznej inteligencji stają się coraz bardziej inteligentne, tym obsługa AI jest prostsza. Kilka lat temu interakcja z AI wymagała umiejętności programowania, dzisiaj wystarczy zadać pytanie ChatGPT, tak samo jak pytamy drugiego człowieka.

Opieka w domu realizowana przez firmy spoza sektora zdrowia

Drugim akceleratorem transformacji są urządzenia ubieralne. Do tej pory inteligentne zegarki miały marginalne znaczenie dla zdrowia. Podczas gdy smartwatche są w stanie precyzyjnie mierzyć niektóre parametry życiowe, zebrane dane trudno było tłumaczyć na konkretne zalecenia. Powodem była wybiórczość informacji. Przykładowo, nawet jeśli smartwatch mierzy ciśnienie krwi, nie wie, co mogło wywołać jego wzrost lub spadek, czy pacjent przyjmuje jakieś leki, jaki jest jego tryb życia itd.

Teraz sztuczna inteligencja może gromadzić wszystkie dane ze środowiska życia użytkownika dzięki połączonym ekosystemom, czyli sieci urządzeń i wymiany danych. W ten sposób AI, ukryta w urządzeniach konsumenckich, wie o nas coraz więcej. Niekiedy nawet więcej niż mówią dane zgromadzone w EDM.

Amy Webb mówi o przejściu od dużych modeli językowych (Large Language Models, LLM) do dużych modeli akcji (Large Action Models, LAM). Te nie tylko gromadzą dane, ale radzą co jeść, kiedy odpocząć, jak zadbać o dobre samopoczucie, kiedy iść do lekarza. A to napędza rozwój zdrowia konsumenckiego – usług świadczonych w domu, monitoringu zdrowia, holistycznej opieki opartej na danych.

Nie oznacza to, że teraz pacjenci będą polegać na rekomendacjach AI. Jednak podmioty medyczne będą musiały „podpiąć się” do danych gromadzonych przez pacjenta, aby uzyskać pełny obraz zdrowia i zapewnić opiekę wychodzącą poza transakcyjne leczenie chorób i wizyty kontrolne od czasu do czasu. Zwłaszcza chorzy przewlekle będą oczekiwać stałego monitoringu zdrowia dającego im większe poczucie kontroli i sprawczości.

14 trendów ochrony zdrowia przyszłości

W ramach raportu „2024 Tech Trend” pojawił się też specjalny dodatek „Opieka zdrowotna i medycyna”. Wybraliśmy z niego kilka najciekawszych trendów:

• Modele opieki zdrowotnej Direct-To-Consumer (D2C). Nowe firmy technologiczne oferują usługi opieki okołozdrowotnej kierowane bezpośrednio do konsumenta (DTC), w tym monitoring zdrowia, doradztwo dotyczące dobrego samopoczucia i optymalizacji stylu życia, badania prewencyjne.
  
• Infrastruktura danych zdrowotnych. Elektroniczna dokumentacja medyczna nie odzwierciedla pełnego stanu zdrowia pacjenta, a jedynie jego wycinek, do tego z przeszłości. Aby to zmienić, ekosystem zdrowia musi uwzględnić dane gromadzone w domu.
  
• Automatyzacja procesów. Sztuczna inteligencja zaczyna wspomagać czynności administracyjne w ochronie zdrowia jak planowanie wizyt, fakturowanie, zarządzanie łańcuchem dostaw, zarządzanie zdrowiem pacjenta (wraz z predykcją), organizacja przyjęć i wypisów oraz usług profilaktycznych.
  
• Zwiększone zagrożenia cybernetyczne. Według raportu IBM Cost of Data Breach 2023, średni globalny koszt naruszenia bezpieczeństwa danych w 2023 r. wyniósł 4,45 mln USD, co oznacza 15% wzrost w ciągu trzech lat.
  
• Ochrona zdrowia dostępna w domu. Powstaje coraz więcej urządzeń monitorujących cyfrowe biomarkery i wspierających zdrowie w miejscu zamieszkania. Zaawansowane technologie analizy danych i uczenia maszynowego pozwalają szybciej diagnozować choroby oraz rozpoznawać wzorce i trendy.
  
• Zdalne monitorowanie pacjentów. Pozwala podnieść jakość życia chorych przewlekle oraz bezpieczeństwo zdrowotne seniorów.
  
• Diagnostyka w miejscu opieki. Miniaturowe urządzenia laboratoryjne dostępne w punkcie opieki (POC) albo bezpośrednio w domu. Skomplikowane badania można wykonać coraz częściej bez dodatkowej wizyty w laboratorium. Te jednak oferują nowe usługi, jak np. badania genetyczne.
  
• Medyczne deepfakes. To już nie tylko wprowadzające w błąd treści w internecie, ale zmanipulowane przez hakerów kartoteki pacjentów.
  
• Wirtualne terapie. Wirtualna/rozszerzona rzeczywistość jest coraz częściej wykorzystywana w rehabilitacji, leczeniu bólu oraz stanów lękowych. Ich skuteczność jest potwierdzona kliniczne.
  
• Interfejsy mózg-komputer i neuroprotetyka. Interfejsy mózg-komputer (BCI) rozwija m.in. firma Elona Muska – Neuralink. Celem jest połączenie ludzkiego mózgu z komputerami, aby pomóc pacjentom m.in. z chorobami centralnego układu nerwowego.
  
• Medycyna precyzyjna. Coraz tańsze badania genetyczne pozwalają dostosować profilaktykę do profilu DNA.
  
• Longevity. Rośnie popyt na usługi związane z przedłużaniem ludzkiego życia lub lat życia w zdrowiu. Obejmują one regularny screening, monitoring zdrowia oraz suplementację dopasowaną do indywidualnych potrzeb.
  
• Cyfrowe badania kliniczne. Pozwalają szybciej gromadzić dane dzięki domowym urządzeniom laboratoryjnym i technologiom monitoringu zdrowia.
  
• EDM z AI. Nowa generacja systemów IT dla podmiotów leczniczych z funkcjami analizy danych w elektronicznej dokumentacji medycznej, aby lekarze mogli zadawać EDM pytania o trendy zdrowia i wyniki badań z ostatnich lat.
  
• Miniaturowe roboty. Pomogą w precyzyjnych operacjach we wnętrzu ciała, usuwaniu skrzepów oraz dostarczaniu leku bezpośrednio do miejsca choroby

Czytaj także: Biologia syntetyczna. Wywiad z Amy Webb