Nowa ustawa wprowadzi 8 kolejnych narzędzi e-zdrowia

Ministerstwo Zdrowia opublikowało projekt ustawy wprowadzającej nowe usługi e-zdrowia, w tym e-Konsylia, Domową Opiekę Medyczną, hurtownię danych i Skróconą Kartę Zdrowia Pacjenta. Co dokładnie planuje MZ i na co muszą się przygotować świadczeniodawcy?

Aby wdrożyć kolejne narzędzia e-zdrowia finansowane z KPO (inwestycja D1.1.2), konieczne są zmiany w prawie, w tym m.in. ustawie o systemie informacji w ochronie zdrowia, ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty, prawie farmaceutycznym, ustawie o prawach pacjenta oraz ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Te wprowadza nowa ustawa o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem usług e-zdrowia zaprezentowana przez MZ w lutym br.

Te nowe rozwiązania e-zdrowia zostaną wdrożone w najbliższych latach

Ustawa zakłada budowę nowych systemów i funkcjonalności w ramach istniejącej centralnej infrastruktury e-zdrowia (P1). Pierwszym z nich jest System e-Konsylium, czyli narzędzie umożliwiające prowadzenie konsultacji (planowanych i ad hoc) w interdyscyplinarnych zespołach medycznych, w trybie 24-godzinnym, także w trakcie wizyty pacjenta w POZ lub w szpitalu. Lekarz będzie mógł uzyskać on-line szybką opinię specjalisty bez konieczności transportu pacjenta czy odraczania decyzji klinicznych. System ma integrować dane medyczne chorego z różnych źródeł i przetwarzać je „w celu zwiększenia efektywności udzielanych świadczeń”.

Drugim rozwiązaniem jest Domowa Opieka Medyczna, czyli zdalny monitoring stanu zdrowia. W pierwszej kolejności DOM obejmie pacjentów diabetologicznych oraz ze współistniejącymi chorobami kardiologicznymi. Zbierane zdalnie dane będą na bieżąco przekazywane lekarzom, co pozwoli na szybką identyfikację problemów zdrowotnych u pacjentów z grup ryzyka, ograniczając ryzyko powikłań.

Kolejny element to Hurtownia Danych e-Zdrowia – system teleinformatyczny służący do analiz danych przetwarzanych w systemie informacji medycznej (SIM) oraz identyfikacji potrzeb zdrowotnych populacji. Hurtownia ma korzystać z danych z SIM, systemów dziedzinowych i rejestrów medycznych. Dane będą poddawane pseudonimizacji, czyli zastąpieniu identyfikatorów, takich jak PESEL, stałym pseudonimem pozwalającym łączyć zdarzenia medyczne tej samej osoby bez ujawniania jej tożsamości. Hurtownia Danych e-Zdrowia jest przymiarką do wtórnego gromadzenia i przetwarzania danych medycznych w celu przyspieszenia badań naukowych nad nowymi lekami albo tworzenia innowacyjnych rozwiązań opartych na AI (trenowanie algorytmów), czyli do realizacji przepisów wynikających z Europejskiej Przestrzeni Danych dotyczących Zdrowia (EHDS).

Ustawa wprowadza również nowy typ dokumentu – Skróconą Kartę Zdrowia Pacjenta. To także element EHDS. Będzie ona zawierać kluczowe dla kontynuacji leczenia informacje, takie jak choroby przewlekłe, alergie, zrealizowane usługi medyczne czy wszczepione implanty. Dostępna z pozycji systemu gabinetowego karta pozwoli lekarzom zapoznać się z danymi zarówno pacjentów zza granicy, jak i wszystkich obywateli kraju.

Dużą zmianą jest możliwość składania przez pacjentów lub ich przedstawicieli ustawowych zamówień na e-recepty w ramach kontynuacji leczenia za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta (IKP).

Projekt reguluje generowanie zindywidualizowanych analiz i raportów medycznych na podstawie danych zgromadzonych w systemie P1. Takie raporty będą mogły być wykorzystywane przez lekarzy POZ w ramach koordynacji opieki, przy orzekaniu o stanie zdrowia oraz ordynacji leków.

Dużą nowością jest integracja notatek pacjentów. Każdy będzie mógł wprowadzać do systemu e-zdrowia informacje o swoim stanie zdrowia, w tym dane z urządzeń elektronicznych monitorujących parametry zdrowotne, aktywność fizyczną czy styl życia. Będą one odpowiednio oznaczone, tak aby lekarz mógł zdecydować o ich wykorzystaniu w diagnostyce i leczeniu.

Ustawa upraszcza proces digitalizacji dokumentacji medycznej. Zamiast kwalifikowanego podpisu pracownika będzie można używać pieczęci elektronicznej podmiotu leczniczego.

Dodatkowo Centrum e-Zdrowia udostępni bezpłatne narzędzie do digitalizacji dokumentacji medycznej, które ma umożliwić podmiotom leczniczym przekształcanie dokumentów papierowych do postaci elektronicznej zgodnej ze standardami systemu P1. Rozwiązanie będzie oferowane centralnie, bez opłat licencyjnych. Zeskanowane dokumenty będą automatycznie wiązane z danymi w EDM.

MZ chce zmniejszyć obciążenia administracyjne

Do ustawy MZ dołączyło obszerne uzasadnienie. Nowe systemy e-zdrowia mają zwiększyć efektywność sektora zdrowia i optymalizować proces udzielania świadczeń. Lepszy dostęp do danych, możliwość szybkich e-konsyliów i zdalnego monitorowania mają skrócić ścieżkę diagnostyczną i poprawić ciągłość leczenia.

Drugim argumentem jest koordynacja opieki. Proponowane rozwiązania umożliwią lekarzom dostęp do danych medycznych pacjenta oraz rozszerzą katalog podmiotów uprawnionych do wglądu do danych o osoby wykonujące czynności pomocnicze w POZ, opiece kardiologicznej czy onkologicznej.

Ustawa za jednym zamachem ma też umożliwić wdrożenie rozwiązań wynikających z EHDS, czyli Europejskiej Przestrzeni Danych dotyczących Zdrowia, w tym transgraniczną wymianę danych w Unii Europejskiej. Centrum e-Zdrowia będzie pełniło rolę Krajowego Punktu Kontaktowego, odpowiedzialnego za wdrażanie Skróconej Karty Zdrowia Pacjenta i e-recept w ramach infrastruktury MyHealth@EU.

MZ zapewnia, że przepisy mają zmniejszyć obciążenia administracyjne placówek zdrowia i lekarzy dzięki uproszczeniu digitalizacji dokumentacji, wstępnym analizom danych oraz zamówieniom na recepty składanym online. Ustawa jest niezbędna, aby zrealizować kamień milowy D6G w ramach KPO, który zakłada wejście w życie aktu prawnego umożliwiającego świadczenie usług e-zdrowia w szerszym zakresie.

Kolejne miliardy na e-zdrowie

Wprowadzenie ustawy będzie miało wpływ na funkcjonowanie ok. 27 tys. podmiotów wykonujących działalność leczniczą. Za budowę i utrzymanie nowych systemów (e-Konsylium, Systemu Domowej Opieki Medycznej, Hurtowni Danych e-Zdrowia oraz rozwój funkcjonalności P1) odpowiedzialne będzie MZ.

Plany cyfryzacji nie wiążą się z kosztami po stronie placówek, a nawet mają obniżyć koszty digitalizacji m.in. dzięki możliwości stosowania pieczęci elektronicznej zamiast kwalifikowanego podpisu elektronicznego.

Z perspektywy systemu zdrowia inwestycje mają doprowadzić do integracji informacji z różnych części systemu e-zdrowia, wsparcia procesów diagnostycznych, umożliwiając prowadzenie analiz populacyjnych na podstawie danych z Hurtowni Danych e-Zdrowia. Największą zmianą dla pacjentów będzie możliwość zlecenia e-recept na kontynuację leczenia przez IKP. Nowością jest uwzględnienie w dokumentacji notatek pacjenta, np. pomiarów ciśnienia tętniczego, tętna, masy ciała, poziomu glukozy czy aktywności fizycznej. Informacje te mają być „powiązane z państwową infrastrukturą e-zdrowia”. Część z inwestycji już jest realizowana, jak przykładowo Skrócona Karta Zdrowia Pacjenta oraz Domowa Opieka Medyczna. Finansowanie z KPO obejmuje tylko okres do 30 czerwca br. – po tym terminie wszystkie wydatki będą po stronie budżetu państwa.

Czytaj także: Kiedy 100% placówek wdroży EDM? Trzy scenariusze