O co pacjenci najczęściej pytają AI? Wcale nie o diagnozę

Dużo mówi się o tym, że AI często jest stosowana do diagnozowania chorób. Ale o wiele częściej pacjenci pytają AI o błahe sprawy organizacyjne – wynika z nowego badania opublikowanego w prestiżowym Journal of the American Medical Informatics Association (JAMA).

AI od prostych zadań

W styczniu br. ukazał się raport OpenAI, twórcy ChatGPT, w którym autorzy sugerują, że najczęściej poruszanymi w rozmowach z AI tematami zdrowotnymi są te dotyczące spraw administracyjnych: ubezpieczenia zdrowotnego, poruszania się po systemie zdrowia. AI jest pomocne szczególnie wtedy, gdy zaniepokojeni pacjenci szukają porady poza godzinami pracy gabinetów lekarskich.

Potwierdza to badanie “What patients want from healthcare chatbots: insights from a mixed-methods study” przeprowadzone przez zespół badaczy z University of Colorado Anschutz Medical Campus. Według niego, pacjenci zwracają się do AI wtedy, gdy oczekują szybkiej pomocy i życzą sobie dyskretnego rozwiązania problemu bez oceniania przez człowieka.

W ankiecie wzięło udział 617 osób, a 46 osób uczestniczyło w wywiadach pogłębionych. Warto wspomnieć, że mieli oni dostęp do chatbota zintegrowanego z elektroniczną dokumentacją medyczną (EDM). Pacjenci używają chatbotów głównie do spraw administracyjnych, jak umawianie wizyt, sprawdzanie wolnych terminów, odnawianie recept, przegląd wyników badań laboratoryjnych, pytania o rozliczenia (89 proc.). Według nich, AI dostępna jest o każdej porze i nie wymaga angażowania lekarza ani personelu. Prawie połowa badanych wskazała, że wybrała chatbota, bo szukała natychmiastowej odpowiedzi dotyczącej sprawy związanej ze zdrowiem, a sprawa była zbyt prozaiczna, aby od razu pytać lekarza. Co piąta osoba tak zrobiła, bo nie była pewna, czy uda się dodzwonić do lekarza lub pielęgniarki.

W wywiadach powtarzała się odpowiedź „nie chcę zawracać głowy lekarzowi”. Chatbot ma nieograniczony czas, nie jest zmęczony, nie ma złego dnia. W świecie przeciążonych poradni to wartość sama w sobie.

AI do intymnych rozmów

Cześć pacjentów docenia anonimowość rozmów z chatbotem, a takiej oczekują w rozmowach o problemach psychicznych i seksualnych oraz uzależnieniach. Nie sądzą przy tym, że chatbot jest lepszy od lekarza, ale priorytetem jest zaufana rozmowa w zaciszu domowym, bez wstydu towarzyszącego rozmowie z drugim człowiekiem. 36 proc. respondentów obawia się, że lekarz może ich ocenić lub „źle o nich pomyśleć”. W przypadku chatbota ten odsetek wynosi tylko 25 proc. Chatbot dobrze sprawdza się jako narzędzie pierwszego kontaktu w sprawach intymnych. Pacjent może bez obaw zadać każde pytanie, sprawdzić opcje leczenia, a dopiero potem zdecydować, czy chce umówić wizytę.

Trzeci wniosek dotyczy uprzedzeń i równego traktowania. 80 proc. uczestników badania zadeklarowało, że chatbot wydaje im się mniej stronniczy niż człowiek w kwestii np. pochodzenia. 75 proc. respondentów doceniło, że chatbot traktuje wszystkich tak samo, niezależnie od płci czy rasy.

AI sprawdza się świetnie, gdy problem nie jest pilny. Ale kiedy pacjenci szukają pewnej diagnozy, kontakt z lekarzem pozostaje na pierwszym miejscu. W wywiadach powtarzał się argument, że diagnoza, decyzje terapeutyczne i rozmowa o poważnych problemach powinny należeć do lekarza. Tylko 29 proc. badanych zgodziło się ze stwierdzeniem, że chatbot może podejmować decyzje kliniczne, które do tej pory zarezerwowane są dla personelu medycznego.

AI jako pierwszy kontakt z systemem zdrowia

Badanie daje ciekawy wgląd w to, jak AI może uzupełniać kompetencje lekarzy. Najlepszy z punktu widzenia pacjentów jest model hybrydowy – połączenie dostępu do chatbota z wizytą lekarską. Chatbot może przejąć wiele zadań administracyjnych i zachęcić do kontaktu z lekarzem w przypadku chorób i problemów wstydliwych. Ale ostateczna diagnoza i leczenie są już w rękach lekarza.

To, że obawy o ocenę ze strony lekarza często powstrzymują pacjentów przed wizytą, wiadomo od dawna. AI świetnie zaspokaja potrzebę intymnej rozmowy w zaciszu domowym. Wiele innych badań sugeruje, że osoby regularnie korzystające z chatbotów często traktują je w charakterze dobrych wirtualnych przyjaciół. Emocje odgrywają ważną rolę w zaufanej komunikacji z pacjentem – jeśli tej nie uda się zbudować, pacjent nie powie lekarzowi wszystkiego, co negatywnie wpływa na diagnozę i efekty leczenia. Wniosek z badania jest optymistyczny: pacjenci wcale nie idealizują technologii, a AI stosują do uzyskiwania szybkich odpowiedzi, często zbyt prozaicznych, aby od razu dzwonić do lekarza. Znają jej ograniczenia, traktując ją jako zaufanego doradcę oraz nowe narzędzie pozwalające na pierwszy kontakt z systemem zdrowia.

Czytaj także: Moltbook. Tysiące agentów AI omówi twoje zdrowie