Nowe badanie: Dla 48% osób chatbot AI jest jak przyjaciel

35% użytkowników chatbotów potwierdza emocjonalne przywiązanie do AI. Dla niemal połowy z nich chatboty są jak przyjaciele. Cenimy je za wsparcie emocjonalne, neutralność i prywatność rozmowy. Chętnie rozmawiamy o emocjach, zdrowiu psychicznym i najbardziej intymnych sprawach – wynika z nowego badania przeprowadzonego w 4 krajach z udziałem ponad 7000 osób.

• Najsilniejszymi czynnikami budującymi więź z chatbotami są poczucie emocjonalnego wsparcia, brak oceniania i prywatność rozmowy.
• 61% osób mówi „dziękuję” podczas interakcji z np. ChatGPT
• Chatboty są coraz częściej wykorzystywane do rozmów o zdrowiu psychicznym, emocjach i problemach osobistych.
• 39,5% osób twierdzi, że dzięki chatbotom czuje się mniej samotnie
• Im częściej użytkownicy korzystają z chatbotów i im bardziej rozmowy są osobiste, tym większe ryzyko emocjonalnej zależności od AI.
• Badanie pokazuje, że chatboty coraz częściej pełnią rolę cyfrowych towarzyszy.

Rozmowy z AI są już na porządku dziennym

Badaniem „Emotional attachment to AI chatbots: Evidence from Germany, China, South Africa, and the United States”, opublikowanym w czasopiśmie „Technology in Society”, objęto ponad 7 tys. użytkowników chatbotów z Niemiec, Chin, RPA i Stanów Zjednoczonych. Autorzy sprawdzili, w jaki sposób użytkownicy budują emocjonalne relacje z systemami AI oraz jakie mogą być konsekwencje tych interakcji. Pod uwagę wzięto zarówno popularne chatboty ogólnego przeznaczenia, takie jak ChatGPT, jak i chatboty społeczne projektowane z myślą o wsparciu emocjonalnym.

Pierwszy zaskakujący wniosek – z chatbotów korzysta już zdecydowana większość społeczeństwa. 75,5 proc. respondentów przyznało, że czatowała przynajmniej z jednym z nich. Tylko 15,9 proc. badanych deklarowało używanie chatbotów społecznych.

Wbrew pozorom, nie pomagają tylko w pracy, pisaniu tekstów czy generowaniu grafik. 48 proc. użytkowników chatbotów zgodziło się ze stwierdzeniem, że chatbot jest ich „dobrym przyjacielem”. Ponad 61 proc. zadeklarowało, że używa wobec chatbotów uprzejmych zwrotów, takich jak „dziękuję”, a 35 proc., że tęskni za chatbotem po kilku dniach bez kontaktu. W przypadku użytkowników chatbotów społecznych wskaźniki były jeszcze wyższe.

Autorzy zwracają uwagę, że chatboty coraz częściej pełnią funkcję wsparcia emocjonalnego: 39,5 proc. użytkowników zadeklarowało, że dzięki chatbotom czują się mniej samotnie, 57 proc. – że rozmowa z AI pozwala im uniknąć oceniania przez innych ludzi. Niemal 68 proc. podkreśliło większe poczucie prywatności podczas korzystania z chatbotów.

Chatboty traktujemy jak zaufanych doradców od spraw sercowych

Jednym z najciekawszych wniosków badania jest rosnąca rola chatbotów w obszarze zdrowia. Podczas chatów, najczęściej poruszanym tematem są kwestie zdrowia psychicznego i fizycznego. Prawie 46,5 proc. użytkowników zadawało chatbotom pytania dotyczące zdrowia, relacji społecznych (w tym uczuć) lub emocji. Autorzy badania podkreślają, że wiele osób korzystało w tym celu z ogólnych chatbotów, a nie wyspecjalizowanych aplikacji do wsparcia psychicznego.

Wysoka częstotliwość korzystania z chatbotów była silnie powiązana z poziomem przywiązania emocjonalnego. Im częściej użytkownicy korzystali z AI oraz im bardziej osobiste były ich rozmowy, tym silniejsze były emocjonalne więzi z chatbotami. Dlaczego chętnie wracamy do rozmów z chatbotami? Aby czuć się mniej samotnie – wynika z badania.

Badanie pokazuje też znaczące różnice między krajami. Najwyższy poziom emocjonalnego przywiązania odnotowano w Chinach. Ponad 63 proc. chińskich respondentów deklarowało, że chatboty pomagają im radzić sobie z samotnością. W Niemczech taki efekt deklarowało zaledwie 18,9 proc. użytkowników.

Autorzy sugerują, że choć chatboty mogą wypełniać luki w relacjach społecznych, nie powinny ich zastępować. Paradoksalnie, osoby posiadające większą sieć kontaktów społecznych częściej deklarowały emocjonalne przywiązanie do AI. Może to oznaczać, że użytkownicy „otwarci społecznie” łatwiej budują także relacje z technologią.

Uzależnienie od chatbotów rośnie. A to niebezpieczne

Badacze podkreślają, że emocjonalne przywiązanie do AI nie musi być negatywne. Chatboty są zawsze pod ręką, nawet wtedy, gdy nie mamy z kim porozmawiać. Problem pojawia się wtedy, gdy relacja z chatbotem zaczyna zastępować relacje z ludźmi i wpływać na codzienne funkcjonowanie użytkownika. Wyniki badania pokazują, że wraz ze wzrostem emocjonalnego przywiązania rośnie również ryzyko uzależnienia od chatbotów.

Jednym z mierników takiego uzależnienia jest deklarowana „trudność życia bez chatbotów”. Średni wynik w badaniu wyniósł 33 punkty w skali od 0 do 100. Niemal 21 proc. respondentów przyznało, że wolałoby powierzyć swoje największe sekrety chatbotowi niż rodzinie, przyjaciołom czy terapeucie. Ponad 59 proc. użytkowników wykupiło płatne subskrypcje premium.

Wzrost poziomu emocjonalnego przywiązania istotnie zwiększał prawdopodobieństwo zależności od chatbotów. Osoby silniej związane emocjonalnie z AI częściej deklarowały trudność życia bez chatbotów, były bardziej skłonne do dzielenia się z nimi sekretami i częściej płaciły za dostęp do zaawansowanych funkcji.

Autorzy podkreślają, że wraz z rosnącą popularnością chatbotów konieczna będzie szersza debata dotycząca dobrostanu cyfrowego oraz regulacji AI. Systemy konwersacyjne coraz silniej wchodzą w obszar relacji społecznych i emocjonalnych, co może mieć długofalowe konsekwencje dla zdrowia psychicznego, prywatności oraz sposobu funkcjonowania użytkowników w społeczeństwie cyfrowym.

• 75,5 proc. skorzystało z co najmniej jednego chatbota AI.
• 48 proc. traktuje chatbota jak przyjaciela.
• 35 proc. tęskni za chatbotem po kilku dniach bez kontaktu.
• 61,7 proc. używa wobec chatbotów uprzejmych zwrotów, takich jak „dziękuję”.
• 39,5 proc. deklaruje, że chatboty pomagają im radzić sobie z samotnością.
• 57,3 proc. twierdzi, że chatboty pozwalają rozmawiać bez poczucia oceniania przez innych.
• 67,5 proc. ceni chatboty za większe poczucie prywatności.
• 46,4 proc. zadaje chatbotom pytania dotyczące zdrowia psychicznego i fizycznego.
• 20,9 proc. woli powierzyć swoje sekrety chatbotowi niż człowiekowi.
• 59,1 proc. wykupiło płatne subskrypcje chatbotów premium.

Czytaj także: Papież ostrzega przed AI jako nową „cyfrową wieżą Babel”